chắc dạ
Định nghĩa
- Tính từ:
- Cảm thấy no lâu, đầy bụng: Dùng để miêu tả cảm giác no bụng, khó tiêu hoặc thức ăn có tính chất làm no lâu, khó tiêu hóa.
- Yên tâm, an lòng: (Nghĩa bóng, ít dùng hơn) Cảm thấy yên tâm, không còn lo lắng, nghi ngờ.
Ví dụ sử dụng
Tính từ (nghĩa chính: cảm giác no):
- Ăn một bát xôi buổi sáng rất chắc dạ. (Ăn một bát xôi buổi sáng rất no lâu.)
- Món khoai lang luộc này ăn vào thấy chắc dạ quá. (Món khoai lang luộc này ăn vào thấy đầy bụng quá.)
Tính từ (nghĩa bóng: yên tâm):
- Nghe anh ấy cam kết, tôi thấy chắc dạ phần nào. (Nghe anh ấy cam kết, tôi thấy yên tâm phần nào.)
- Có giấy tờ đầy đủ trong tay, bà cụ mới chắc dạ. (Có giấy tờ đầy đủ trong tay, bà cụ mới an lòng.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Chắc dạ" thường dùng trong văn nói, miêu tả trực tiếp cảm giác cơ thể hoặc tâm lý. Trong văn viết trang trọng, người ta thường dùng từ đồng nghĩa phù hợp hơn.
- Có thể dùng để đánh giá tính chất của thức ăn: "Thức ăn chắc dạ" là thức ăn no lâu, thường là tinh bột hoặc chất xơ khó tiêu.
Biến thể và từ gần giống
- Chắc bụng: Có nghĩa tương tự "chắc dạ", dùng phổ biến trong miền Bắc.
- Ăn cơm nếp chắc bụng lắm. (Ăn cơm nếp no bụng lắm.)
- Đầy bụng: Nhấn mạnh cảm giác khó chịu vì no quá mức, khó tiêu.
- No lâu: Diễn đạt ý "chắc dạ" một cách trực tiếp và dễ hiểu hơn.
Từ đồng nghĩa
- No lâu: (Về thức ăn) Làm cho người ăn cảm thấy no trong thời gian dài.
- Yên tâm: (Về tâm lý) Cảm thấy an toàn, không lo nghĩ (nghĩa bóng của "chắc dạ").
- An lòng: (Văn chương hơn) Cảm thấy yên ổn trong lòng.
Các cụm từ liên quan
- Ăn cho chắc dạ: Ăn những thứ no lâu, thường trước khi làm việc nặng hoặc đi đường dài.
- Trước khi lên đường, mọi người ăn cơm cho chắc dạ.
- Lòng dạ chắc chắn: (Thành ngữ) Chỉ người có bản lĩnh, kiên định, không dễ dao động.
Thành ngữ liên quan
- Chắc như cua gạch: Rất chắc chắn, đáng tin cậy (thường dùng cho lời hứa, sự việc). Có thể dùng thay thế cho nghĩa "yên tâm" của "chắc dạ".
- Lời hứa của anh ấy chắc như cua gạch, tôi hoàn toàn chắc dạ.